Home → Wetgeving → Welzijn op het werk → Nachtarbeid en ploegenarbeid

Nachtarbeid en ploegenarbeid

Het KB van 16 juli 2004 (Belgisch Staatsblad 9/8/04) legt bijzondere verplichtingen op aan de werkgevers voor de bescherming van de veiligheid en de gezondheid van werknemers in nacht- of ploegenarbeid.

 

De verplichtingen vormen Hfst. 4, van titel VIII van de Codex over het Welzijn op het werk.

 

 

Implicaties voor uitzendarbeid

  • De belangrijkste nieuwigheid is dat alle uitzendkrachten die nacht- en ploegenarbeid verrichten (zie opmerking onder definitie ) minimum om de drie jaar een specifiek medisch onderzoek moeten ondergaan. Vermits echter het merendeel van deze werknemers (verplegend personeel, productie-arbeiders) reeds een verplichte gezondheidsbeoordeling jaarlijks ondergaan moet deze bijkomende informatie op de werkpostfiche aangeduid zijn en dient de arbeidsgeneesheer bij de voorafgaande gezondheidsevaluatie rekening houden met het bijkomend aspect : ploegenarbeid of nachtarbeid.
  • De werkgever-gebruiker staat in voor de risico-analyse van zijn werknemers inclusief de uitzendkrachten en moet de nodige maatregelen nemen die opgelegd zijn door dit KB.
  • De inlener duidt op de werkpostfiche aan of een medisch onderzoek noodzakelijk is. Het model van de werkpostfiche is daarom aangevuld in de rubriek "gezondheidsevaluatie" met twee mogelijkheden : nachtarbeid en ploegenarbeid. Zie aangepste werkpostfiche.


Definities :

Nachtarbeid : Alle arbeid die tussen 20 en 6u verricht wordt

Nachtarbeider : : iedere werknemer die nachtarbeid verricht of iedere werknemer die nachtprestaties verricht tussen 24 uur en 5 uur, in de zin van artikel 1 van het KB van 16 april 1998 tot uitvoering van de wet van 17 februari 1997 betreffende de nachtarbeid

Opmerking: deze definitie is voor interpretatie vatbaar. Uit de lezing van het eerste deel van de definitie zou immers kunnen begrepen worden dat elke persoon die arbeid verricht tussen 20 uur en 6 uur beschouwd wordt als een nachtarbeider. Conform het doel van de reglementering en het KB betreffende de nachtarbeid, dient het eerste deel van de definitie daarom steeds gelezen te worden in samenhang met het tweede deel van de definitie (in de zin van artikel 1 van het KB betreffende de nachtarbeid) waardoor duidelijk wordt dat het gaat om personen die arbeid verrichten tussen 24 uur en 5 uur. Dit is vooral van belang voor de verplichtingen i.v.m. het gezondheidstoezicht. De meeste andere verplichtingen hebben betrekking op nachtarbeid en niet op nachtarbeiders

Ploegenarbeid : arbeid in ploegen waarbij werknemers na elkaar op dezelfde werkplek werken volgens een bepaald uurrooster met als gevolg dat de werknemers over een bepaalde periode van dagen of weken op verschillende tijden moeten werken.

Werknemer in ploegendienst : is een werknemer die volgens een dienstrooster in ploegenarbeid werkt.

Risico-analyse

Uitvoeren van een risico-analyse van alle nacht- en ploegenarbeid om te achterhalen welke bijkomende risico's deze arbeid kan meebrengen, in het bijzonder in verband met :
·

  • Gebruik van stoffen met neurotoxisch effect zoals solventen, verven, tinner,…
  • Het uitvoeren van monotone taken (geen contact met collega's), geen variatie in het werk, eentonig omgevingsgeluid ...)
  • ·Belangrijke inspanningen met belangrijke werklast (energieverbruik van meer dan 410 Watt) bijv. intense arbeid van romp en armen, transport van zwaar materiaal, houtbewerking, graafwerk, duwen van zware karren of kruiwagens. Zeer intense arbeid aan hoog tempo : werken met bijl, graafwerk, bestijgen van trappen of ladders. Voorbeelden van activiteiten en classificatie van energieverbruik in functie van het beroep en de activiteiten : zie bijgevoegde tabel en uittreksel van de norm EN 28996
  • Werken in extreme koude of warmte
  • Werkzaamheden die een hoge waakzaamheid vereisen, bijv. controlekamers, ambulanciers, ...



Nemen van beschermingsmaatregelen

  • Op basis van de resultaten van de risico-analyse (art. 4 §1)
    • De inhoud van het gezondheidstoezicht toespitsen op de vastgestelde risico's
    • Aanpassen van werkpost op basis van ergonomische criteria
    • De risico's beperken
  • Deze maatregelen moeten voorgelegd worden aan het comité preventie en bescherming op het werk en deel uitmaken van het globaal preventieplan. (art. 4 §2)
  • De dienst preventie en bescherming moet ook ter beschikking staan van de nachtarbeiders en de werknemers in ploegendienst (art. 7)
  • De maatregelen voor dringende hulpverlening moeten ook ter beschikking voor nachtarbeiders en werknemers in ploegendienst (art.7)
  • De werknemers moeten geïnformeerd worden over de risico's en de genomen maatregelen (art.8)


Gezondheidsbeoordeling (art.6)

  • Alle nachtarbeiders (zie definitie en opmerking ) en de werknemers in ploegendienst moeten minimaal :
    • Een voorafgaande gezondheidsbeoordeling ondergaan
    • Om de drie jaar een periodieke gezondheidsbeoordeling ondergaan
  • Bovendien moeten volgende nachtarbeiders en werknemers in ploegendienst een jaarlijkse gezondheidsevaluatie ondergaan :
    • De personen voor wie het comité preventie en bescherming dit specifiek aangevraagd heeft
    • Voor de werknemers ouder dan 50 jaar die dit zelf gevraagd hebben
    • De werknemers tewerkgesteld in arbeidsposten waarvoor uit de risico-analyse gebleken is dat een bijkomend risico bestaat voor waakzaamheid en verhoogde biologische activiteit. (zie voorbeelden onder risico-analyse)


De inhoud van de gezondheidsdienst, evaluatie : gerichte onderzoeken om de omkeerbare effecten van nacht- en ploegenarbeid op te sporen (bijv: slaapstoornissen, neuro-pyschologische storingen, maagstoornissen, vermoeidheid)